Korzystając z tej witryny, zgadzasz się na korzystanie z plików cookie. Możesz zmienić ustawienia dotyczące plików cookie w dowolnym momencie, a także dowiedzieć się więcej na ich temat
Akceptuj Czytaj więcej

Dom Harcerza, pierwotnie Pawilon Towarzystwa Przeciwgruźliczego

Autorzy:

Edward Kreisler, Czesław Boratyński

Realizacja:

1938

Adres:

ul. Władysława Reymonta 18, w Parku Jordana

Informacje o obiekcie

Do rozwoju architektury modernistycznej przyczyniła się epidemia gruźlicy, choroby ciemnych i wilgotnych pomieszczeń, której idealnym środowiskiem rozwoju były przeludnione miasta epoki rewolucji przemysłowej. Pierwsze lekarstwo przeciwko tej chorobie wynaleziono dopiero podczas drugiej wojny światowej, szczepionkę zaś w połowie lat 50. XX wieku. Do tego czasu najważniejszym sposobem zapobiegania choroby było przebywanie na słońcu i świeżym powietrzu. Szczególnie ważne było zapewnienie kontaktu ze słońcem najmłodszym. W okresie międzywojennym w wielu krajach Europy tworzono sanatoria i prewentoria przeciwgruźlicze. Najważniejszą formą terapii w takich ośrodkach było leżakowanie na charakterystycznych werandach. Zakłady rozwijano w kurortach, jak Zakopane lub Rabka, najnowocześniejszy w Polsce był zaś zespół w Istebnej. Także w miastach wznoszono prewentoria, które służyły zapobieganiu rozwojowi choroby.

W 1935 roku Krakowskie Towarzystwo Przeciwgruźlicze podjęło starania o budowę prewentorium na terenie Parku Jordana. Projekt niedużego budynku opracowali Edward Kreisler i Czesław Boratyński, architekci pracujący dla miasta, zaangażowani w tym czasie przy realizacji Hali Targowej na Grzegórzkach oraz Muzeum Narodowego. Tym razem stanęli przed zadaniem realizacji niewielkiego budynku dla dzieci z ubogich rodzin. Zrealizowano podłużny, podpiwniczony, parterowy pawilon usytuowany wzdłuż ulicy Reymonta. Od strony wschodniej bryłę prewentorium zamyka wysunięty ku ulicy nieznacznie podwyższony ryzalit mieszczący dom dozorcy. Od zachodu budynek zamknięto ryzalitem skierowanym w stronę Parku Jordana i określającym kształt tarasu. W elewacjach wychodzących w stronę parku zastosowano obszerne przeszklenia.

W czerwcu 1938 roku w budynku zorganizowano po raz pierwszy półkolonie. W trakcie drugiej wojny światowej w budynku działała kawiarnia. Po wojnie budynek służył harcerstwu oraz pełnił funkcję domu kultury. W 2018 roku Młodzieżowy Dom Kultury „Dom Harcerza” został rozbudowany o nowe skrzydło po południowej stronie dziedzińca. Dwukondygnacyjny budynek mieści salę gimnastyczną oraz sale dydaktyczne, m.in. modelarskie i plastyczne.     

Opracowanie:
Michał Wiśniewski

Architektura więzi społecznych

Pawilon handlowo-usługowy oraz Młodzieżowy Dom Kultury im. Andrzeja Bursy

Czytaj
W ramach realizacji projektów dla osiedli w Mistrzejowicach Krakowskie Biuro Projektowo-Badawcze Budownictwa Ogólnego przygotowało rozbudowany program dla zaplecza społecznego, w tym osobne pawilony d...

Pawilon handlowy na osiedlu Złotego Wieku

Czytaj
W 1967 roku rozpoczęto prace przy budowie osiedli Złotego Wieku i Tysiąclecia, dwóch pierwszych elementów nowej dzielnicy mieszkaniowej w Mistrzejowicach. Wyłonioną w konkursie w 1963 roku koncepcję z...

Pawilon handlowo-usługowy oraz Klub Kuźnia, oddział Ośrodka Kultury im. Norwida

Czytaj
Osiedle Złotego Wieku w Mistrzejowicach było pierwszym z czterech elementów obszernego założenia mieszkaniowego zaprojektowanego z myślą o 50 tysiącach nowych mieszkańców. Pierwotna koncepcja urbanist...

Szkoła Podstawowa nr 30 im. Kazimierza Pułaskiego

Czytaj
Kraków już pod koniec XIX wieku doczekał się powstania rozbudowanej sieci szkół. Od początku kolejnego stulecia wznoszono następne jednostki. Po poszerzeniu granic miasta w 1910 roku lokalny samorząd ...

XVI Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Czytaj
W 1949 roku rozpoczęto budowę Nowej Huty. Jako pierwszy powstał blok mieszkalny w narożu ulicy Stanisława Mierzwy i Gustawa Daniłowskiego na osiedlu Wandy. W najstarszej części nowohuckiego założenia ...
Strona przygotowana w ramach projektuFundacji Instytut Architektury
Architektura więzi społecznych. Pawilony, domy kultury,szkoły, przedszkola i żłobki w osiedlach mieszkaniowych Krakowa.

Projekt jest organizowany i sfinansowany w ramach programu wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju, realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Zadanie realizowane jest dzięki wsparciu Unii Europejskiej w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, Inwestycji A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

Partnerzy